تبلیغات
وب مرجع علم موسیقی - گفت و گو با استاد فرامرز پایور



وب مرجع علم موسیقی

درباره وبلاگ


موضوعات
guitar ( گیتار کلاسیک ) (3)
guitar (گیتار آکوستیک) (4)
guitar (گیتار الکتریکی) (1)
ساز کوبه‌ای (coubei) (15)
کمانچه (kamanche) (1)
بالالایكا (balalayka) (1)
باغلاما (baghlama) (1)
قیچک (ghiechak) (1)
قانون (ghanoon) (4)
سنتور (santoor) (4)
تنبور (tanboor) (1)
سه تار (setar) (2)
سورنا (sorna) (1)
بربط (barbat) (2)
رباب (robab) (2)
سیتار (sitar) (1)
دوتار (dotar) (2)
نت (note) (13)
عود (oud) (1)
نی (ney) (2)
تار (tar) (2)
اخبار (news) (4)
دانلود (download) (13)
نکات جالب (points) (3)
poster (عکس ساز) (1)
سؤال و جواب (q & a) (1)
زندگینامه (biography) (2)
گفتگو و مصاحبه (talks) (39)
اطلاعات موسیقی (info) (23)
تحصیل موسیقی (study) (2)
گیتاریست های ایرانی (g per) (10)
سخن بزرگان درباره موسیقی (speech) (13)

پیوندهای روزانه
"بهترین منبع مطالب علمی"
وب گالری مرجع علم موسیقی
همه پیوندهای روزانه
ارسال پیوند روزانه

جستجو


آمار سایت
کل بازدید:
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل مطالب :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :

وب مرجع علم موسیقی

برای ثبت نام در تبلیغات به آدرس sptabligh@gmail.com ایمیل بفرستید




تبلیغات سایت


.::گفت و گو با استاد فرامرز پایور::.

موسیقی ما ، آن قدر که به شنونده ی خوب نیاز دارد به نوازنده نیاز ندارد .

                                     

اشاره :

آن چه در زیر می خوانید فشرده ی یک گفت و گوی رادیویی با استاد فرامرز پاپور در سال 1376 است .  

متن کامل این گفت وگو را آقای سیامک بنایی از روی نوار بر روی کاغذ آورده و در اختیارما گذاشته اند .

ازایشان بسیار سپاسگزاریم .     

 

استاد ، ابتدا می خواهیم نظرتان را در مورد نغمه های موسیقی ایرانی بدانیم . آیا به نظر شما این ها عینا از گذشته به زمان ما منتقل شده اند ؟

 

پیش ازهرچیز باید بگویم که من یک نوازنده و موسیقی دان هستم ، نه یک محقق . به این سوال شما قاعدتا یک محقق موسیقی باید جواب بدهد . این که این نغمه ها از کجا آمده ، چگونه به ما رسیده و هر کدام مربوط به چه دوره ای است ، نیاز به تحقیق ، مطالعه و ریشه یابی دارد . به هر حال تا آنجا که من می دانم ، آن چه که امروز به دست ما رسیده ، موسیقی اصیل ما است . این را اضافه کنم که هر چقدر به مرکز ایران نزدیک شویم ، این موسیقی اصیل تر می شود . چرا که موسیقی رایج در کردستان و کرمانشاه غالبا همان موسیقی رایج در عراق است ؛ موسیقی رایج در بلوچستان در واقع همان موسیقی رایج در پاکستان است ؛ موسیقی متداول در شرق خراسان ، به موسیقی افغانستان نزدیک است و موسیقی آذربایجان شرقی با موسیقی قفقاز قرابت دارد . هر چه به مرکز ایران ، مثلا اصفهان و اطراف آن نزدیک می شویم ، به موسیقی ایرانی اصیل تری می رسیم . تا سندی در دست نباشد ، نمی توان درباره ی موسیقی گذشته ی ایران داوری کرد .

 

آیا موسیقی های غیر ایرانی یا موسیقی نواحی مختلف ایران بر موسیقی سنتی ما اثر گذاشته اند ؟ شما مقوله اصالت را در موسیقی چگونه تفسیر می کنید ؟

 

تا وقتی که پای موسیقی غربی و رسانه های گروهی به این کشور باز نشده بود ، می توانیم بگوییم آنچه در زمینه ی موسیقی ساخته می شد ، اصالت داشت ؛ چرا که ریتم و ملودی آن را در هیچ کجای دنیا نمی توانستید پیدا کنید . اصالت ، یک کیفیت و مربوط به یک جای خاص است و نظیر آن را در جای دیگری نمی توان پیدا کرد . ورود موسیقی غربی و انواع نوار و صفحه ی موسیقی غیر ایرانی و گسترش رادیوو تلویزیون و وسایل ارتباط جمعی، روی هنرمندان ایرانی – چه در مرکز و چه در شهرستان ها – اثر گذاشت و اصالت موسیقی ما را به تدریج خدشه دار کرد . البته عده ای از هنرمندان موسیقی سعی کردند این اصالت را حفظ کنند و مانع از بین رفتن آن شوند .

 

شما شاگرد استاد ابوالحسن صبا هستید و ایشان شاگرد میرزا عبدالله بوده اند . به اعتبار همین رابطه و به دلیل آشنایی و حشر ونشر با استادان قدیمی و آگاهی از نظریات آنها در مورد چگونگی انتقال ملودی های موسیقی سنتی از طریق میرزا عبدالله به دیگران چه نظری دارید ؟ آیا این نغمه ها بدون اعمال سلیقه و اعمال نظر شخصی منتقل شده اند ؟

 

حقیقتش را بخواهید من نمی دانم . وقتی که پیش مرحوم صبا کار می کردم ، این بحث ها مطرح نبود . موضوع مورد علاقه ی ما در آن دوران ، فراگیری و درک مطلب ایشان بود . تا جایی که به خاطر دارم ، استاد صبا یک دوره ردیف میرزا عبدالله را برای سه تار به نت نوشته بودند که کتاب ارزشمندی بود و متاسفانه مفقود شد . در این که میرزا عبدالله استاد بی نظیر ردیف موسیقی بوده است ، شکی نیست . به همین دلیل هم بسیاری از بزرگان موسیقی ، یعنی استادان قبلی ما ، پیش میرزا عبدالله کار کرده اند . آقا حسین قلی و درویش خان از شاگردان او بوده اند . از همین جا معلوم می شود که میرزا عبدالله موسیقی خوب و اصیل در اختیار داشته است . از میان این بزرگان تنها حسین خان اسماعیل زاده بود که پیش میرزا کار نکرده است . حسین خان کمانچه می زد و در موسیقی به اصطلاح مجتهد بود . کسانی که برای فراگیری تار و سه تار پیش میرزا عبدالله می رفتند ؛ یک دوره هم پیش حسین خان کار می کردند . البته این بحث ها بیشتر مربوط به مرکز می شود . اگر ازمرکز دور شوید می بینید ردیف های دیگری هم وجود دارد . مثلا در اصفهان مطالب زیادی هست و چیزهایی را که در تهران می گویند قبول ندارند شاید هم حق بجانب آن ها باشد ؛ چون مرکزیت ما آنجا بوده است . آن ها ردیف هایی دارند که استاد کسایی بخشی از آن ها را اجرا و ضبط کرده اند . من نواری از این اجراها در منزل یکی از دوستانم شنیدم و دیدم که اختلاف آن زیاد است . هم اسامی گوشه ها خیلی زیاد است و هم مطلب خیلی فرق می کند . این ها را نمی شود نادیده گرفت . مطالب این ها خیلی بیشتر و پرمحتوا تر از موسیقی ای است که ما در تهران داریم . به هر حال ، این تصور که میرزا عبدالله مطلب را گفته و قضیه تمام است ، صحیح نیست . قطعا آن چه را که ایشان گفته اند ، مورد احترام است و باید ثبت شود ، فرا گرفته شود و بسط داده شود .

موسیقی سنتی ایران چگونه از موسیقی نواحی مختلف ایران تأثیر پذیرفته است؟

 

 این تأثیر پذیری حتما بوده است . شما در ردیف مرحوم صبا هم که معاصر ما بودند و بیشتر فعالیت شان آهنگ سازی بوده است ؛ این تأثیر پذیری را می بینید : دیلمان ، امیری ، صدری – که روی منبر می خوانند – یا شهابی نمونه هایی هستند که ایشان از موسیقی نواحی وارد ردیف خود کرده اند . مسلما در قدیم هم همینطور بوده است . حتی در ردیف میرزا عبدالله هم که موسیقی خالصی داشته ، مثلا شوشتری یا بختیاری وجود دارد . این ها ساخته ی او نبوده اند و همان طور که از اسمشان پیداست ، نام محل هستند و از نواحی ایران آمده اند . استادان موسیقی ما در آن دوره به نقاط مختلف ایران می رفتند و مطالبی را جمع آوری می کردند و به ردیف خودشان اضافه می کردند . این مطالب ، هم از لحاظ تکنیک و هم از لحاظ محتوا قوی و تازه بودند و موجب غنی تر شدن موسیقی ما می شوند . بنابراین ، غنای امروز ما مدیون زحمات و تلاش های استادان قدیمی ما است . اگر ردیف میرزا عبدالله را با ردیفی که مرحوم معروفی جمع آوری کرده اند ، مقایسه کنید می بینید که مطلب ایشان دو – سه برابر ردیف میرزا عبدالله است و اصلا با هم قابل مقایسه نیستند .

 

تنوع و گسترش ابزارها و امکانات شنیدن انواع مختلف موسیقی ، باعث آشنایی با فرهنگ های مختلف می شود . چنین امکاناتی را در زمینه ی موسیقی ، مثبت ارزیابی می کنید ؟

 

این جبر زمان است و نمی شود از آن اجتناب کرد . گسترش و تحول ارتباط های فرهنگی اجبارا به موسیقی هم سرایت می کند که امری لازم و ضروری هم هست . در کشورما از ابتدای عمومی شدن موسیقی – که از دوره ی قاجار آغاز شده است – احتمالا چند نفری به طور خصوصی دور هم جمع می شدند و موسیقی می شنیدند . بعدها که موسیقی عمومیت بیشتری پیدا می کند و بر تعداد علاقمندان آن اضافه می شود ، دیگر نمی توان همان موسیقی را که برای 4 نفر زده می شود ، برای 40 تا 400 نفر زد . به عبارت دیگر ، شیوه های اجرای موسیقی متحول می شود . نکته ای که من می توانم عرض کنم این است که اگر این تحولات بر مبنای حفظ اصالت موسیقی ایرانی باشد ، موجب پیشرفت آن خواهد شد و اگر دائما از موسیقی غربی اقتباس کند و از موسیقی اصیل ایرانی منحرف شود ، به آن صدمه خواهد زد . کسانی که در پی نو آوری و ایجاد  تحول در موسیقی هستند ، باید ردیف موسیقی ایران را خوب بدانند ، استعداد ، ذوق و دانش موسیقی داشته باشند ، موسیقی غربی را خوب بشناسند تا بتوانند طوری از آن استفاده کنند که به موسیقی ما لطمه نزند . این کار آسانی نیست و صلاحیت و معلومات زیادی می خواهد . نکته ی مهمتر این است که ما قرن ها موسیقی نداشتیم و نسل های گذشته ، و حتی نسل امروز ما ، از موسیقی بی اطلاع بوده اند و هستند . موسیقی علاوه بر این که باید برای مردم لذت بخش باشد ، باید جنبه های آموزش هم داشته باشد ؛ یعنی نسل های آینده را باید با جنبه های آموزشی موسیقی طوری ترتیب کرد که بتوانند درک بیشتری از موسیقی خود پیدا کنند .

 

نقش ردیف موسیقی در آموزش موسیقی دان ایرانی چیست ؟

 

ردیف موسیقی ایرانی برای یادگرفتن موسیقی است نه برای اجرا . یاد گرفتن ردیف برای کسی که می خواهد موسیقی ایرانی را بیاموزد ، در حکم یاد گرفتن الفبای فارسی برای کسی است که می خواهد زبان فارسی را بیاموزد . موسیقی دان ایرانی حتما باید بر ردیف مسلط باشد و به قول معروف ، ردیف باید برایش ملکه باشد .

 

از ردیف موسیقی ایران روایت های مختلفی وجود دارد . نظر شما در مورد این اختلاف روایت ها چیست ؟

 

استادانی مثل میرزا عبدالله ، آقا حسین قلی یا حسین خان اسماعیل زاده ، اولین افرادی بودند که در دوره ی قاجار به تدریس موسیقی ایرانی پرداختند . می گویند میرزا عبدالله و آقا حسین قلی ردیف را از آقا علی اکبر فراهانی آموخته اند ؛ اما آنها به دلیل ذوق و استعدادی که داشتند ، چیزهایی را هم به ردیف اضافه کرده اند . البته می گویند میرزا عبدالله همان چیزی را که یاد گرفته ، عینا تعلیم می داده و چیزی اضافه نکرده است . آقا حسین قلی احتمالا این را درک می کرده که موسیقی ایرانی باید در عین داشتن اصالت ، ویژگی هایی هم داشته باشد تا بتواند مردم را جذب و علاقمند کند. بنابراین ، قطعه ای که به نام خوارزمی ساخته ، و یا قطعه های تند و تیزی که ساخته ، به همین علت بوده است . محمدصادق خان سرورالملک ، سنتور نواز دوره ی قاجار هم هنرمند با استعداد و نو آوری بوده و تکه ها و قطعه های زیبایی از او به یادگار مانده است . در همین ردیف میرزا عبدالله و آقا حسین قلی قطعه های مختلفی به نام محمد صادق خانی ، سرورالملک و امثال این ، از او باقی مانده و نشان می دهد که این استاد هم احساس می کرده که موسیقی نبایدایستا باشد و چیزهای تازه ای باید در آن ایجاد شود . آقا حسین قلی و درویش خان هم همینطور بوده اند . شما بهتر می دانید که درویش چه نوآوری هایی داشته و چه چیزهای تازه ای آورده بود . بنابراین ، هر کدام از این استادان در مکتب خاصی تعلیم دیده اند و آموخته های آن ها متفاوت بوده است . در آن زمان ، سازمان یا تشکیلاتی وجود نداشت که این ردیف ها را گردآوری و تدوین ، یا به اصطلاح یک کاسه کند . در دوره ی مرحوم دکتر برکشلی جلساتی به همین منظور تشکیل شد که متأسفانه به نتیجه نرسید و قرار شد که تمام ردیف ها را به همان صورتی که هست ، چاپ و منتشر کنند و درباره ی میزان اصالت آن ها بعدا تصمیم بگیرند .

 

چرا گروهی معتقدند که ردیفی که آن ها در دست دارند ، اصیل تر است ؟

 

اگر ثابت شده باشد که ردیف مورد نظر آن ها اصیل تر است ، بهتر است که آن ها را یاد بگیرند و بر مبنای همان اصالت ، نوآوری کنند . اما این که کدام یک اصیل تر است ؛ به نظر من تا قبل از هجوم موسیقی غربی به ایران ، آنچه در دست بوده ، موسیقی اصیل بود و فرق نمی کرد که چه کسی درس می داده ؛ فقط شکل شان متفاوت بود .

 

اگر نغمه ای بر اساس ویژگی موسیقی سنتی ایران ساخته شود و به مجموعه ی این موسیقی اضافه شود ، آیا می توانیم این نغمه ها را جزو ردیف موسیقی ایران محسوب کنیم ؟

 

جزو ردیف نمی توانیم حساب کنیم . ردیف ، مجموعه ی گوشه هایی است که یک استاد آن ها را به نام خودش ، با تکنیک خودش ، با قدرت خودش و با تجربه و معلوماتی که کسب کرده ، اجرایا عرضه می کند .

 

موسیقی سنتی ایران با سازهایی نواخته می شود که متناسب با امکانات خود ، توانایی بیان ویژگی های این موسیقی را دارند . آیا نوع ساز در شکل ردیف تأثیر داشته است ؟

 

بله ، اگر چه مطالب یکی است ، اما نوع زدن و اجرا در سازهای مختلف متفاوت است . ردیف تار و سنتور با ردیف نی و کمانچه اختلاف زیادی دارد . در کمانچه ، کمان می کشند و تحریر را با انگشت می دهند و در ستنور مضراب می زنند . ردیف آوازی از دنیای دیگری است . در سازهایی مثل تار و ستنور ، اختلاف خیلی زیاد نیست ؛ چون هر دو مضرابی هستند . البته می دانید که مرحوم برومند گاه با تار و گاهی با سه تار ، هم آواز درس می دادند ؛ هم کمانچه ، هم نی و هم سنتور. خدا رحمتشان کند ، ایشان نابینا بودند و نمی توانستند ببینند که شاگرد چه طور می نوازد و چه می کند . نمی خواهم از ایشان انتقاد کنم ، چرا که برای حفظ و اشاعه ی ردیف زحمت می کشیدند ؛ اما با یک ساز نمی شود ردیف را برای سازهای دیگر آموزش داد .

 

در مورد کتابهای آموزش سنتور و سابقه ی آن ها چه نظری دارید ؟

 

اولین کتاب را در این زمینه مرحوم ابوالحسن صبا نوشتند که همان دوره های آموزش سنتور است و هنوز هم رواج دارد و ارزشمند است . یک کتاب هم مرحوم حسین صبا – که نسبتی با استاد صبا نداشتند – نوشتند به نام خود آموز سنتور . من هم کتاب هایی را در این زمینه تألیف و منتشر کرده ام . کتاب های دیگری هم منتشر شده اند که من آن ها را ندیده ام .

 

گروهی معتقدند که موسیقی ایرانی را صرفا باید از طریق گوش وبه اصطلاح « سینه به سینه » آموخت و نیازی به آموزش این موسیقی به وسیله ی نت نیست . شما با این موافقید ؟

 

این عقیده در زمان خودش درست بود ، ولی امروز کسی را نمی توان پیدا کرد که صبح تا شب پای ساز استاد بنشیند و سینه به سینه کار کند . شرایط تاریخی و اجتماعی ، زمانی ، چنین شیوه ای را می طلبید ؛ اما امروز با تحولات و پیشرفت هایی که رخ داده ، با پیدایش رادیو ، تلویزیون ، نوار کاست ، نوار ویدئو ، لوح فشرده ( سی دی ) ، اجرای کنسرت و امثال آن نمی شود موسیقی را از طریق گوش یاد گرفت . البته در مرحله ی خاصی آموزش باید سینه به سینه باشد ، اما این مرحله بعد از فراگیری موسیقی از طریق نت و آشنایی با تکنیک ها و استخوان بندی مطالب است . در دوره ی عالی ، شاگرد باید در حضور استاد ، شگردهای کار را یاد بگیرد . بنابراین ، شروع کار باید با نت باشد تا موسیقی مان حفظ شود و از بین نرود و در مرحله ی بعد ، سینه به سینه باشد . روش صرفا سینه به سینه این اشکال را دارد که در اثر گذشت زمان و دخل و تصرف ها و اعمال سلیقه ها ، موسیقی ما را دچار و تحریف می کند ، یا از بین می برد . بسیاری از آثار موسیقی ما به علت تکیه بر همین شیوه از بین رفته اند . اگر این آثار توسط اشخاصی که آن ها را ساخته بودند ، ثبت و ضبط می شدند ، امروز ما بسیار غنی بودیم و مطالب زیادی داشتیم که می توانستیم روی آن ها کار کنیم . همین تصنیف های عارف و شیدا که من از قول مرحوم دوامی گردآوری و نت کرده ام ، امروز در دست همه ی علاقه مندان هست و هر استفاده ای که بخواهند ، می توانند از آن ها بنمایند .

 

نظرتان درباره ی مخاطبان و دوستداران موسیقی چیست ؟ چه توصیه ای برای آن ها دارید ؟

 

می گویند مستمع ، صاحب سخن را بر سر ذوق آورد . موسیقی ما آن قدر که به شنونده ی خوب نیاز دارد ، به نوازنده نیاز ندارد . شنودنده ی خوب و فرهیخته باعث پیشرفت موسیقی می شود و من را وادار می کند تا بروم و کار کنم و مطلب خوب و تازه ای برای او اجرا کنم . متأسفانه بسیاری از مخاطبان موسیقی ما ، موسیقی خوب را نمی شناسند . موسیقی هر چه سست تر و بی مایه تر باشد ، بیش تر و راحت تر پذیرفته می شود . مردم باید بتوانند موسیقی خوب را تشخیص دهند و بدانند که موسیقی را چطور باید گوش کرد و چه طور از آن لذت برد . این مسئله نیاز به آموزش و برنامه ریزی اساسی دارد و از مدرسه باید شروع شود . خانواده ها هم باید در این زمینه سهمی به عهده بگیرند و بخشی از اوقات فراغت بچه ها را به آموزش موسیقی اختصاص دهند . موسیقی دان ها و آهنگ سازهای ما هم باید همت کنند و با استفاده از مبانی موسیقی اصیل ایرانی ، آثاری را بسازند و عرضه کنند که مهیج و پر تحرک باشند و برای مردم جاذبه داشته باشند .

 

منبع : فصل نامه ی موسیقی ماهور – سال اول شماره ی 2 ، زمستان 1377 .  




چهارشنبه 25 شهریور 1388 نظرات گفتگو و مصاحبه (talks) ،



صفحات سایت



مطالب گذشته
.: پاندورا
.: بربط
.: بالالایكا
.: باغلاما
.: رباب 2
.: نی 2
.: دانلود آهنگ سلطان قلبها
.: بیو گرافی پاکو دلوچیا
.: ترجمه فارسی و متن و آکورد و نت آهنگ پرطرفدار Nothing Else Matters از گروه Metallica (متالیکا)
.: دانشکده موسیقی منهتن
.: کنسرت موسیقی دستگاهی ایران در ارسباران
.: خدایی: آرزو دارم اپرای مولوی اجرای زنده بشود
.: بررسی تطبیقی سه نغمه‌نگاری مختلف ردیف میرزا عبدالله برای سنتور (VIII)
.: نگاهی به کارنامه شهرام ناظری
.: بررسی تطبیقی سه نغمه‌نگاری مختلف ردیف میرزا عبدالله برای سنتور
.: لیست کامل مطالب ارسالی


نظرسنجی
شما چه سازی را دوست دارید یا می نوازید؟










صفحات جانبی

لینک دوستان
گیتارینه
my song book
fender
guitar center
Daddario

آرشیو


وب ما


Designed By: sinaP